In 1927 werkte Werner Heisenberg (1901 – 1976) bij Niels Bohr (1885 – 1962) in Kopenhagen. In februari was zijn artikel over het onzekerheidsprincipe klaar. Hij vroeg aan N. Bohr om het door te sturen naar Albert Einstein voor commentaar. In zijn begeleidende brief aan A. Einstein schreef N. Bohr dat W. Heisenberg veel te weinig rekening hield met de dualiteit van de materie en dat hij beter moest laten zien hoe het onzekerheidsprincipe daar, volgens N. Bohr, het gevolg van is. W. Heisenberg moest meer rekening houden met het golfaspect. W. Heisenberg was eerst vierkant tegen. Hij weigerde zijn artikel terug te trekken maar voegde wel een alinea met N. Bohrs bezwaren toe.

De discussies tussen W. Heisenberg en N. Bohr waren heftig en duurden vaak tot lang na middernacht. Ze waren ook niet bepaald vriendelijk. Er vielen harde woorden en W. Heisenberg barstte zelfs op een bepaald moment in tranen uit. Híj vreesde voor zijn academische carrière.

In de herfst van 1927 was de toestand helemaal anders. W. Heisenberg had een vaste aanstelling gekregen aan de universiteit van Leipzig en N. Bohr zette zijn complementariteits-principe uiteen op een congres aan het Comomeer in Italië. Op de Solvayraad in Brussel, in oktober 1927, presenteerden W. Heisenberg en N. Bohr samen met Max Born de interpretatie van de kwantummechanica die vanaf dan de Kopenhagen-interpretatie zal worden genoemd. In het kort: “De keuze van de waarnemer, die bepaalt welke eigenschappen een kwantumobject heeft, onzekerheid en waarschijnlijkheid, worden kenmerken van de kwantumwereld.” Verdere ontdekkingen zullen daar niets meer aan veranderen.

In het artikel dat ze in 1927 aan de Solvayraad voorleggen schrijven W. Heisenberg en N. Born vol vertrouwen en een beetje arrogant: ”We beschouwen de kwantummechanica als een complete theorie waarvoor de fundamentele fysische en wiskundige hypothesen niet langer vatbaar zijn voor verandering.”

Vooral A. Einstein en E. Schrödinger protesteerden heftig. De theorie, aldus A. Einstein, heeft haar verdiensten maar ze is ver van volledig. De natuur bestaat onafhankelijk van de waarnemer en de bewegingen van deeltjes zijn precies bepaald. God gooit niet met dobbelstenen. De kwantummechanica in onvolledig! In een boze bui zei de anders zo gemoedelijke A. Einstein “Als de kwantumtheorie correct is, betekent dit het einde van de fysica als wetenschap.”

Ze verloren het pleit. Al de vernuftige experimenten, die bedacht en gedaan werden om de kwantummechanica onderuit te halen, draaiden uit op een overwinning van deze laatste. Voor de Kopenhagen-interpretatie ervan werden alternatieven bedacht, die echter geen van alle de vreemdheid van de kwantumwereld kunnen wegnemen.